Ο νερόμυλος της Μονής Πορετσού

Στο πλαίσιο του Βιωματικού Εργαστηρίου για την προσαρμοστική επανάχρηση του νερόμυλου της Μονής Πορέτσου, που πραγματοποίηθηκε από τις 19 έως τις 24 Μαΐου 2026 στα Αγράμπελα Αχαΐας, συνεργαστήκαμε ως Raw Sight Lab στην έρευνα μας για την εικόνα, το αρχείο ως έννοια και την αρχιτεκτονική μας παράδοση, με τους διοργανωτές από την ΑΜΚΕ “Ενας Αλλος Δρόμος”, το “Μπουλούκι, το Εργαστήριο Παραδοσιακών Τεχνών και Επαγγελμάτων «Γιώργος Αναστασιάδης» και τον Πολιτιστικό και Εξωραϊστικό Σύλλογο Αγραμπέλων «Ο Άγιος Δημήτριος».

Ο ερειπωμένος νερόμυλος της Μονής Πορετσού, στην όχθη του ποταμού Ερύμανθου, διασώζεται ως στοιχείο της προβιομηχανικής μας κληρονομιάς. Στο μνημείο έγιναν εργασίες καθαρισμού, στερεώσεις υλικών με παραδοσιακό κονίαμα, χτίσιμο τμήματος τόξου εξόδου του νερού και τεκμηρίωση μέσα από τη βιωματική, εκπαιδευτική και συμμετοχική διαδικασία, η οποία ήταν ανοιχτή στην τοπική κοινότητα και σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Υπεύθυνοι για την έρευνα και την εκπαίδευση στο Εργαστήριο Παραδοσιακών Τεχνών και Επαγγελμάτων ήταν ο Γιώργος Αναστασιάδης και για το Μπουλούκι ο Γρηγόρης Κουτρόπουλος.

Παράλληλα, αναπτύχθηκε ένα πλήρες δημόσιο πρόγραμμα με σύντομες θεωρητικές εισηγήσεις, βιωματικούς περιπάτους, περιηγήσεις, καθώς και μια μικρή εθνογραφική και αρχειακή έρευνα με παράλληλη παρουσίαση του φωτογραφικού υλικού που κατέγραψε αναλυτικά τις εργασίες ανά ημέρα του εργαστηρίου.

Σημαντικό μέρος αυτού του πρόγραμμα ήταν η ανοιχτή παρουσίαση και συζήτηση το Σάββατο 23 Μαΐου στις 18.00, όπου διερευνήθηκαν οι δυνατότητες για την προσαρμοστική επανάχρηση του νερόμυλου, συνδέοντας δημιουργικά την πολιτιστική κληρονομιά με τη σύγχρονη βιωσιμότητα.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης παρουσίασε:

• Τα αποτελέσματα των προκαταρκτικών εργασιών και της τεκμηρίωσης του νερόμυλου.

• Τον ανοιχτό διάλογο με την τοπική κοινότητα, τους φορείς και τους ειδικούς για τις προοπτικές αποκατάστασης και επανάχρησης του νερόμυλου. Προτάσεις για τη βιώσιμη διαχείριση, την ενεργειακή αξιοποίηση και την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Tο εργαστήριο και Τη διοργάνωση υποστηρίζουν η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) – Τμήμα Δυτικής Ελλάδας και ο Δήμος Καλαβρύτων. Το εργαστήριο στηρίζουν ενεργά ως χορηγοί η Τράπεζα Τροφίμων Δυτικής Ελλάδος, ο Αγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμού Καλαβρύτων και το Αρτοποιείο Παπακανέλλος.

Το Raw Sight Lab ειδικεύεται στην αρχειονομεία και την ψηφιοποίηση φωτογραφικών αρχείων. Αναλαμβάνει έργα που αφορούν τη διαχείριση της εικόνας στην πολιτιστική κληρονομιά. Η φωτογραφική εργασία και το video είναι επιμέλεια του Παναγιώτη Λάμπρου και της Barbora Yamantaite.

Η αποτύπωση του έργου βασίζεται στην τεκμηρίωση, με πρόθεση τη δημιουργία αρχείου που ακολουθεί το έργο στην εξέλιξη της εργασίας του όπου παρακολουθεί μαζί με τα τεχνικά δεδομένα και την ανθρώπινη συμμετοχή στον κόπο της αλλά πρωτίστως στη χαρά ενός τέτοιου εγχειρήματος. Το αποτέλεσμα έχει την πρόθεση να αφηγηθεί ημερολογιακά την ιστορία και να αφήσει στον θεατή μια πλήρη εικόνα.

Θα λέγαμε συμπερασματικά ότι η σύνδεση με τη φύση δεν είναι αυτονόητη ιδέα προς διαχείρηση, είναι έργο κοινής συμβίωσης και συμφιλίωσης με ότι μας περιβάλει. Μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα μέλλον όπου η επανάχρηση του νερόμυλου για παράδειγμα, ως μύλος που αλέθει τα σιτηρά και ως γεννήτρια ενέργειας, να ωφελήσει το παρόν ως ένα αιώνιο Γίγνεσθαι, εκεί όπου η ποιότητα ζωής είναι ωφέλιμη και ποιοτική - δεν ανταγωνίζεται σε κέρδος - αλλά διατηρεί αναλλοίωτα όλα τα ωφέλιμα στοιχεία της συνύπαρξης.